ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਐਂਡ ਰਿਸਰਚ (IISER) ਮੋਹਾਲੀ ਵੱਲੋਂ 27 ਸਤੰਬਰ, 2025 ਨੂੰ ਆਪਣਾ 19ਵਾਂ ਸਥਾਪਨਾ ਦਿਵਸ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ। IISER ਮੋਹਾਲੀ ਦਾ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਇਸ ਦਿਨ 2006 ਵਿੱਚ ਤਤਕਾਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਡਾ. ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, IISER ਮੋਹਾਲੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਗਿਆਨ ਸੰਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। IISER ਅਤਿ-ਆਧੁਨਿਕ ਖੋਜ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਡਾ. ਵਿਸ਼ਾਲ ਭਾਰਦਵਾਜ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਸਾਲ ਦੇ ਸਥਾਪਨਾ ਦਿਵਸ 'ਤੇ ਇੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਟ੍ਰਾਈਸਿਟੀ ਅਤੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਸਕੂਲਾਂ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਵਿਗਿਆਨ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ ਅਤੇ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਲਈ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ। ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਚਾਨਣਾ ਪਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਾਈਕ੍ਰੋਸਕੋਪ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਮਾਡਲ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਨਿਰੀਖਣ ਕਰਨਾ, ਲਾਲ ਗੋਭੀ ਦੇ ਐਬਸਟਰੈਕਟ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਕਾਗਜ਼ ਦੇ ਸੂਚਕ ਪੱਟੀਆਂ 'ਤੇ pH ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ, ਫਲਾਂ ਦੀ ਮੱਖੀ ਦਾ ਜੀਵਨ ਚੱਕਰ, ਅਤੇ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਫੀਲਡ ਡਿਫਲੈਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕ ਧੁਨੀ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕੀਤੀ, ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਔਸਿਲੇਟਰੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਜੀਵਾਸ਼ਮ ਦੀ ਖੋਜ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਨਵੇਂ ਕੁਆਰਟਜ਼-ਅਧਾਰਤ ਬਾਇਓਸੈਂਸਰਾਂ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦਿਲਚਸਪ ਗਣਿਤਿਕ ਸੰਕਲਪਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ।
ਇੱਕ ਪੈਨਲ ਚਰਚਾ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ IISER ਮੋਹਾਲੀ ਦੇ ਫੈਕਲਟੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਵਿਗਿਆਨਕ ਚਰਚਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਸਕੂਲੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ "ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛੋ" ਸੈਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਤੋਂ ਦਿਲਚਸਪ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛੇ। ਚੋਟੀ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸਵਾਲ ਚੁਣੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਇਨਾਮ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਲਗਭਗ 500 ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਝਲਕ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਸੀ।
ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਮੁੱਖ ਮਹਿਮਾਨ, ਸੀਐਮਸੀ ਵੇਲੋਰ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਿਕਰਮ ਮੈਥਿਊਜ਼ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ 19ਵੇਂ ਸਥਾਪਨਾ ਦਿਵਸ ਭਾਸ਼ਣ ਨਾਲ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ। "ਏਐਮਐਲ ਮੈਟਾਬੋਲਿਜ਼ਮ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਣਾ: ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਚੁਣੌਤੀਆਂ" ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣ ਨੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਏਪੀਐਲ (ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਲਿਊਕੇਮੀਆ) ਦੇ ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਆਰਸੈਨਿਕ ਟ੍ਰਾਈਆਕਸਾਈਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰੇਰਨਾਦਾਇਕ ਕਹਾਣੀ ਵੀ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ।
ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮਹਿਮਾਨ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਸਕੱਤਰ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਵਿਨੀ ਮਹਾਜਨ ਸਨ। ਆਈਆਈਐਸਈਆਰ ਮੋਹਾਲੀ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਨਿਲ ਕੁਮਾਰ ਤ੍ਰਿਪਾਠੀ ਨੇ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਪ੍ਰਗਤੀ ਰਿਪੋਰਟ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ। ਸਮਾਗਮ ਦਾ ਸਮਾਪਨ ਡਾ. ਸੁਨੀਲ ਏ. ਪਾਟਿਲ, ਐਸੋਸੀਏਟ ਡੀਨ (ਖੋਜ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ), ਆਈਆਈਐਸਈਆਰ ਮੋਹਾਲੀ ਦੇ ਧੰਨਵਾਦੀ ਮਤੇ ਨਾਲ ਹੋਇਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਿਨ ਨੂੰ ਸਫਲ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ।