ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਜਨਗਨਣਾ -2027 ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ 'ਤੇ ਤਿਆਰੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਜਨਗਨਣਾ ਦੇ ਸਫਲ ਅਤੇ ਸਮੇਂਬੱਧ ਸੰਚਾਲਨ ਲਈ ਮੁੱਖ ਸਕੱਤਰ ਸ੍ਰੀ ਅਨੁਰਾਗ ਰਸਤੋਗੀ ਨੇ ਅੱਜ ਇੱਕ ਡਿਵੀਜਨਲ ਕਮਿਸ਼ਨਰਾਂ, ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰਾਂ, ਨਗਰ-ਨਿਗਮ ਕਮਿਸ਼ਨਰਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਸਮੇਲਨ ਦੀ ਵਰਚੂਅਲੀ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਜਨਗਨਣਾ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਸੰਖਿਅਕਰੀ ਕਵਾਇਦ ਭਰ ਨਹੀਂ, ਸਗੋ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਹਾਕੇ ਦੀ ਨੀਤੀਆਂ, ਭਲਾਈਕਾਰੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਨੀਂਹ ਹੈ।
ਨਾਲ ਹੀ, ਇਹ ਸੂਬੇ ਦੀ ਪ੍ਰਸਾਸ਼ਨਿਕ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਅਤੇ ਤਾਲਮੇਲ ਕੌਸ਼ਲ ਦੀ ਵੀ ਪ੍ਰੀਿਖਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਸਮੇਲ ਨ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਜਨਗਨਣਾ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਨਗਨਣਾ ਦੀ ਕਾਰਜਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭੁਮਿਕਾ ਅਤੇ ਜਿਮੇਵਾਰੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਬਨਾਉਣਾ ਹੈ।
ਮੁੱਖ ਸਕੱਤਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਨਗਨਣਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਅੰਕੜੇ ਨੀਤੀ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਹਤੱਵਪੂਰਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਾਲ 2011 ਦੀ ਜਨਗਨਣਾ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆ ਨੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਬਾਲ ਲਿੰਗਨੁਪਾਤ ਬਾਲ ਜਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬੇਟੀ ਬਚਾਓ-ਬੇਟੀ ਪੜਾਓ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਰਾਹੀਂ ਟਾਰਗੇਟ ਦਖਲਅੰਦਾਰੀ ਸੰਭਵ ਹੋਇਆ।
ਮੁੱਖ ਸਕੱਤਰ ਸ੍ਰੀ ਅਨੁਰਾਗ ਰਸਤੋਗੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਨਗਣਨਾ ਵਿੱਚ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰਾਂ ਅਤੇ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਕਮਿਸ਼ਨਰਾਂ ਦੀ ਭੁਮਿਕਾ ਬਹੁਤ ਮਹਤੱਵਪੂਰਣ ਹੈ। ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ, ਗਿਣਤੀਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸੁਪਰਵਾਈਜਰਾਂ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ, ਸਿਖਲਾਈ, ਜਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਪੂਰਾ ਕਵਰੇਜ ਅਤੇ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਸਮੇਂਸੀਮਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਿਮੇਵਾਰੀ ਹੈ। ਡਿਵੀਜਨਲ ਕਮਿਸ਼ਨਰਾਂ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਜਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਨਿਯਮਤ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਮੇਂਬੱਧ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਯਕੀਨੀ ਕਰਨ।
ਮਾਲ ਅਤੇ ਆਪਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਵਿੱਤ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਅਤੇ ਵਧੀਕ ਮੁੱਖ ਸਕੱਤਰ ਡਾ. ਸੁਮਿਤਾ ਮਿਸ਼ਰਾ ਨੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਕਰਨ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਕਿ ਜਨਗਨਣਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਪੂਰੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ ਵਿੱਚ ਗਲਤੀ ਜਾਂ ਲਾਪ੍ਰਵਾਹੀ ਦੀ ਕੋਈ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ ਨਾ ਰਹੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ-ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੇ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹਤੱਵ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਨਗਨਣਾ ਕੰਮ ਲਈ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਰਕਮ ਦਾ ਸਮੂਚੀ ਵਰਤੋ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਸਿਆ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾ ਨਾਲ ਡਿਜੀਟਲ ਜਨਗਨਣਾ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਮਕਾਨ ਸੂਚੀਕਰਣ ਅਤੇ ਮਕਾਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 1 ਮਈ ਤੋਂ 30 ਮਈ, 2026 ਤੱਕ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
ਸਾਲ 1966 ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਗਠਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਤੋਂ, ਹਰਿਆਣਾ ਲਈ ਇਹ ਛੇਵੀਂ ਜਨਗਨਣਾ ਹੋਵੇਗੀ। ਰਿਵਾਇਤੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ ਤੋਂ ਹੱਟ ਕੇ ਇਸ ਵਾਰ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਸਵੈ-ਗਿਣਤੀ (ਸੈਲਫ ਏਨਿਯੂਮਰੇਸ਼ਨ) ਦਾ ਵਿਕਲਪ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਲਈ 16 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2026 ਤੋਂ ਇੱਕ ਆਨਲਾਇਨ ਪੋਰਟਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਡਾ. ਮਿਸ਼ਰਾ ਨੇ ਦਸਿਆ ਕਿ ਨਾਗਰਿਕ ਆਪਣੇ ਵੇਰਵਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਆਨਲਾਇਨ ਭਰ ਸਕੇਗਾ।
ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਬਮਿਟ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਐਸਐਮਐਸ ਅਤੇ ਈ-ਮੇਲ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੈਲਫ-ਏਨਿਯੂਮਰੇਸ਼ਨ ਆਈਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਗਿਣਤੀ ਕਰਮਚਾਰੀ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਆਵੇਗੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਿਰਫ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਭਰੀ ਗਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਤਸਦੀਕ ਕਰਣਗੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਮੇਂ ਦੀ ਬਚੱਤ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਗੁਣਗੱਤਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋਵੇਗਾ।
ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਜਨਗਨਣਾ ਸੰਚਾਲਨ ਨਿਦੇਸ਼ਕ ਸ੍ਰੀ ਲਲਿਤ ਜੈਨ ਨੇ ਦਸਿਆ ਕਿ ਅਗਾਮੀ ਜਨਗਨਣਾ ਦੇ ਤਹਿਤ ਲਗਭਗ 50,000 ਹਾਊਟ ਲਿਸਟਿੰਗ ਬਲਾਕਾਂ ਨੂੰ 203 ਗ੍ਰਾਮੀਣ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਚਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਕਵਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕੰਮ ਲਈ 50,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਿਣਤੀ ਕਰਮਚਾਰੀ ਅਤੇ 8,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੁਪਰਵਾਈਜਰ ਤੈਨਾਲ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ।
ਇਸ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਮਾਸਟਰ ਟ੍ਰੇਨਰ ਅਤੇ ਫੀਲਡ ਟ੍ਰੇਨਰ ਦੀ ਪੜਾਅਵਾਰ ਸਿਖਲਾਈ ਵਿਵਸਥਾ ਅਪਣਾਈ ਜਾਵੇਗੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਸਿਆ ਕਿ ਗਿਣਤੀ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸੁਪਰਵਾਈਜਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਬੱਧਤਾ ਯਕੀਨੀ ਕਰਨ ਅਤੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਬਣਾਂਏ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਦੋਨੋ ਪੜਾਆਂ ਦੀ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਪੂਰਾ ਕਰਨ 'ਤੇ 25,000 ਦਾ ਮਾਣਭੱਤਾ ਦੇਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਸਿਆ ਕਿ ਗਿਣਤੀ ਕਰਮਚਾਰੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹਾਊਸ ਲਿਸਟਿੰਗ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਮੋਬਾਇਲ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਦੀ ਵਰਤੋ ਕਰਣਗੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਜਿਸਟਰਡ ਨਿਜੀ ਮੋਬਾਇਲ ਸਮੱਗਰੀਆਂ 'ਤੇ ਇੰਸਟਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਆਫਲਾਇਨ ਮੋਡ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰੇਗਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਦੂਰ-ਦਰਾਡੇ ਅਤੇ ਨੈਟਵਰਕਹੀਨ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਨਗਨਣਾ ਦਾ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਨਾ ਆਵੇ। ਨੈਟਵਰਕ ਉਪਲਬਧ ਹੁੰਦੇ ਹੀ ਡਾਟਾ ਖੁਦ ਸਿੰਕਰੋਨਾਇਜ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
ਇਹ ਮੋਬਾਇਲ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਏਂਡਰਾਇਡ ਅਤੇ ਆਈਓਐਮ ਦੋਨੋਂ ਪਲੇਟਫਾਰਮ 'ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਲਈ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ, ਰੈਮ ਅਤੇ ਸਟੋਰੇਜ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਰਿਅਲ-ਟਾਇਮ ਮਾਨੀਟਰਿੰਗ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕ-ਅਧਾਰਿਤ ਡੈਸ਼ਬੋਰਡ ਰਾਹੀਂ ਹਰੇਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਗਤੀ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਦਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਜਨਗਨਣਾ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਚਨੌਤੀਆਂ ਨਾਲ ਨਜਿਠਣ ਲਈ ਹਰੇਕ ਜਿਲ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਜਿਲ੍ਹਾ ਜਨਗਨਣਾ ਤਾਲਮੇਲ ਕਮੇਟੀ ਗਠਨ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਮਾਲ, ਸਿਖਿਆ, ਪੁਲਿਸ, ਸਿਹਤ, ਪੰਚਾਇਤੀ ਰਾਜ, ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਜਨ ਸੰਪਰਕ ਵਰਗੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਭਾਗਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਤਾਲਮੇਲ ਯਕੀਨੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਆਮ ਜਨਤਾ ਵਿੱਚ ਭਰੋਸਾ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਵਿਆਪਕ ਜਨਜਾਗਰੁਕਤਾ ਮੁਹਿੰਮ ਵੀ ਚਲਾਈ ਜਾਵੇਗੀ। ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜਨਗਨਣਾ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਨਿਜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾ ਗੁਪਤ ਰਹੇਗੀ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਵਰਤੋ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਸਮੇਲਨ ਦੌਰਾਨ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੋਂ ਜਨਗਨਣਾ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਰਾਗਨੀ ਜਨਗਨਣਾ ਬੁਨਿਆਦ ਦੇਸ਼ ਦੀ, ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੀ ਹੈ ਪਹਿਚਾਣ ਵੀ ਸੁਣਾਈ ਗਈ।