ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਵਧੀਕ ਮੁੱਖ ਸਕੱਤਰ ਡਾ. ਸੁਮਿਤਾ ਮਿਸ਼ਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹਰਿਆਣਾ ਨੇ ਟੀਬੀ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਆਪਣੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਗਤੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਰਾਜ ਨੇ ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਿਤ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸਰਗਰਮ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਰਾਹੀਂ ਚੱਲ ਰਹੇ 100-ਦਿਨਾਂ ਟੀਬੀ ਮੁਕਤ ਭਾਰਤ ਮੁਹਿੰਮ (ਪੜਾਅ-II) ਦੇ ਪਹਿਲੇ 104 ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਟੀਬੀ ਦੇ 25,666 ਨਵੇਂ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਵ ਟੀਬੀ ਦਿਵਸ (24 ਮਾਰਚ, 2026) 'ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇਹ ਮੁਹਿੰਮ ਟੀਬੀ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਜਲਦ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਫੈਲਾਅ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਇਲਾਜ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਰਾਜ ਦੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਡਾ. ਮਿਸ਼ਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਰਵਾਇਤੀ ਸਿਹਤ ਪਹੁੰਚਾਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਜੋ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਸਿਹਤ ਕੇਂਦਰਾਂ 'ਤੇ ਆਉਣ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਮੁਹਿੰਮ 'ਐਕਟਿਵ ਕੇਸ ਫਾਈਡਿੰਗ' (ਏਸੀਐਫ - ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਖੋਜ) 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ।
ਇਸ ਤਹਿਤ ਸਿਹਤ ਟੀਮਾਂ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਉੱਚ ਜੋਖਮ ਵਾਲੇ ਕਮਿਊਨਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਲੋਕ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਛਣ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦੇ ਰਹੇ। ਇਸ ਸਰਗਰਮ ਰਣਨੀਤੀ ਨੇ ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਇਆ ਹੈ ਜੋ ਅਨਯਥਾ ਬਿਨਾਂ ਜਾਂਚ ਦੇ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਸਨ।
ਹਰਿਆਣਾ ਦੀ ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਅਤੇ ਡਾਇਗਨੋਸਿਸ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਏਆਈ-ਸੰਚਾਲਿਤ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਵਰਤੋਂ ਰਹੀ ਹੈ। ਰਾਜ ਨੇ ਏਆਈ-ਸਮਰੱਥ ਹੈਂਡਹੇਲਡ (ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ) ਐਕਸ-ਰੇ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਸਮਰੱਥ ਹਨ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, 'ਕਫ ਅਗੇਂਸਟ ਟੀਬੀ' (ਸੀਏਟੀਬੀ) ਮੋਬਾਈਲ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਰਾਹੀਂ ਖੰਘ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਲਈ ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਵਿਭਾਗ ਨੇ 2,111 ਉੱਚ ਜੋਖਮ ਵਾਲੇ ਪਿੰਡਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਵਾਰਡਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਲਈ 'ਵਲਨੇਰੇਬਿਲਿਟੀ ਮੈਪਿੰਗ' (ਵੀਐਮ-ਟੀਬੀ) ਨੂੰ ਵੀ ਅਪਣਾਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਿਹਤ ਟੀਮਾਂ ਨੂੰ ਟੀਬੀ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਪ੍ਰਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰਿਤ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਮਿਲੀ ਹੈ।
ਡਾ. ਮਿਸ਼ਰਾ ਨੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਮੁਹਿੰਮ ਨੇ 24 ਮਾਰਚ ਤੋਂ 5 ਜੁਲਾਈ, 2026 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਮਿਆਦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਨੇ 3,914 ਸਿਹਤ ਕੈਂਪਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਉੱਚ ਜੋਖਮ ਵਾਲੇ ਪਿੰਡਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ 2,854 ਕੈਂਪ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਕੁੱਲ 4,73,197 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਕਿ 2,25,321 ਚੈਸਟ ਐਕਸ-ਰੇ ਅਤੇ 1.25 ਲੱਖ ਨੈਟ (NAAT) ਨਿਦਾਨਕ ਟੈਸਟ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਟੀਬੀ ਦੇ 25,666 ਨਵੇਂ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹੋਈ। ਇਲਾਜ ਦੌਰਾਨ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ, ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਟੀਬੀ ਤੋਂ ਉਭਰਨ ਵਿੱਚ ਲੋੜੀਂਦੇ ਪੋਸ਼ਣ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ 23,962 ਪੋਸ਼ਣ ਕਿੱਟਾਂ ਵੰਡੀਆਂ। ਭਾਈਚਾਰਕ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨੇ ਵੀ ਗਤੀ ਫੜੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਟੀਬੀ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ 2,635 ਨਵੇਂ 'ਨਿਕਸ਼ਯ ਮਿੱਤਰ' ਅੱਗੇ ਆਏ ਹਨ।
ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਦੇਖੀ ਗਈ ਹੈ। ਮੋਬਾਈਲ ਮੈਡੀਕਲ ਯੂਨਿਟ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ 65 'ਨਿਕਸ਼ਯ ਵਾਹਨ' ਵਾਂਝੇ ਅਤੇ ਦੁਰਗਮ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਟੀਬੀ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਅਤੇ ਨਿਦਾਨਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰਾਂ, ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਅਤੇ ਪੰਚਾਇਤੀ ਰਾਜ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਸਮੇਤ ਜਨ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ ਨੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਭਾਗ ਲਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕਲੰਕ (ਸਟਿਗਮਾ) ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲੀ ਹੈ।
ਟੀਬੀ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਨੂੰ 'ਆਯੂਸ਼ਮਾਨ ਆਰੋਗਿਆ ਕੈਂਪਾਂ' ਨਾਲ ਵੀ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨਾਗਰਿਕ ਇੱਕ ਹੀ ਮੰਚ ਹੇਠ ਟੀਬੀ, ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ (ਹਾਈਪਰਟੈਨਸ਼ਨ), ਸ਼ੂਗਰ (ਡਾਇਬਟੀਜ਼), ਅਨੀਮੀਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਿਹਤ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੀ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਸਮੇਤ ਵਿਆਪਕ ਸਿਹਤ ਜਾਂਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਪਾ ਰਹੇ ਹਨ।