ਮਾਨਯੋਗ ਕੇਂਦਰੀ ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਆਵਾਸ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਮਨੋਹਰ ਲਾਲ ਨੇ ਇੰਡੀਆ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਾਇੰਸ ਫੈਸਟੀਵਲ (ਆਈਆਈਐੱਸਐੱਫ) 2025 ਦੇ ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਮੁੱਖ ਮਹਿਮਾਨ ਵਜੋਂ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਵਿਕਸਿਤ ਭਾਰਤ 2047 ਵੱਲ ਭਾਰਤ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਦੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ।
ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਏਆਈ: ਇੱਕ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਪਰ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਤਕਨਾਲੋਜੀ
ਸ਼੍ਰੀ ਮਨੋਹਰ ਲਾਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਏਆਈ ਨਵੀਨਤਾ, ਸਟਾਰਟਅੱਪ ਅਤੇ ਹੁਨਰ ਵਿਕਾਸ ਰਾਹੀਂ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਏਗਾ, ਜਦਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੁਚੇਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਏਆਈ ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਸੇਵਕ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਕ ਮਾੜਾ ਮਾਲਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮੱਸਿਆ-ਹੱਲ, ਡੇਟਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ, ਜੈਨੇਟਿਕਸ, ਊਰਜਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਆਵਾਸ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਏਆਈ ਦੇ ਦਾਇਰੇ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉੱਭਰ ਰਹੀਆਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਮਾਣਯੋਗ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਨਵੇਂ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨਗੀਆਂ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਗੀਆਂ।
ਭਾਰਤ ਦੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਜਸ਼ਨ
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਕਿੱਸੇ ਸਾਂਝੇ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਤਸੁਕਤਾ-ਅਧਾਰਤ ਪ੍ਰਯੋਗ ਅਕਸਰ ਵੱਡੀਆਂ ਕਾਢਾਂ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵਜੋਂ ਸਰ ਆਈਜ਼ੈਕ ਨਿਊਟਨ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ ਦੇ ਨਵੀਨਤਾਕਾਰੀ ਧਰਮਵੀਰ ਕੰਬੋਜ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ।
ਸ਼੍ਰੀ ਮਨੋਹਰ ਲਾਲ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਤਰੱਕੀਆਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ - ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਦੇ ਸੰਚਾਰ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਚੰਦਰਯਾਨ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਤੱਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ "ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਸਾਡੀ ਹਥੇਲੀ ਵਿੱਚ ਫਿੱਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।"
ਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਏਆਈ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ
ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਏਆਈ-ਅਧਾਰਤ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਦੀ ਰੂਪ-ਰੇਖਾ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਮਾਰਟ ਮੀਟਰਿੰਗ, ਊਰਜਾ-ਕੁਸ਼ਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ-ਜਵਾਬਦੇਹ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉੱਭਰ ਰਹੀਆਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਬਾਰੇ ਜਨਤਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਅਤੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਮੰਤਰਾਲੇ, ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਵਿਗਿਆਨ ਮੰਤਰਾਲੇ, ਵਿਗਿਆਨ ਭਾਰਤੀ, ਭਾਗੀਦਾਰ ਸੰਗਠਨਾਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਨੂੰ ਆਈਆਈਐੱਸਐੱਫ 2025 ਦੇ ਸਫਲ ਆਯੋਜਨ ਲਈ ਵਧਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਉਦਯੋਗ, ਅਕਾਦਮਿਕ, ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ, ਸਟਾਰਟਅੱਪਸ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਜਿਹੀ ਤਾਲਮੇਲ ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਵੀਨਤਾ ਵਿੱਚ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਦੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਪੁਲਾੜ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ
ਪੁਲਾੜ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਅਤੇ ਇਸਰੋ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ, ਡਾ. ਵੀ. ਨਾਰਾਇਣਨ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਹਾਲੀਆ ਤਰੱਕੀਆਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ, ਇਹ ਨੋਟ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ 57 ਭਾਰਤੀ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 50 ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਏਆਈ-ਸਮਰੱਥ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ, ਨਵੀਂਆਂ ਪ੍ਰੋਪਲਸ਼ਨ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਅਤੇ ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਪੇਲੋਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਤੀ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ, ਇਹ ਨੋਟ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਆਦਿਤਿਆ-ਐੱਲ1 ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਨੌਂ ਮਿੰਟ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ 63 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਮਾਨਯੋਗ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਅਨੁਸਾਰ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਸਤੀਆਂ ਨੇ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਲਾੜ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਡਾ. ਵੀ. ਨਾਰਾਇਣਨ; ਵਿਗਿਆਨ ਭਾਰਤੀ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਕੱਤਰ, ਸ਼੍ਰੀ ਪ੍ਰਵੀਨ ਰਾਮਦਾਸ; ਆਈਆਈਟੀਐੱਮ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਡਾ. ਸੂਰਿਆਚੰਦਰ ਏ. ਰਾਓ; ਸੀਆਈਸੀਆਈਓ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ; ਡੀਆਰਡੀਓ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਡੀਆਰਡੀਐੱਲ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਡਾ. ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਰਾਮ ਰਾਓ; ਪ੍ਰੋ. ਰੀਤਮ ਘੋਸ਼; ਪ੍ਰੋ. ਗੌਰਵ ਵਰਮਾ; ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਫੈਕਲਟੀ ਮੈਂਬਰ; ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਹਿਮਾਨ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ-ਸੀਐੱਸਆਈਓ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਡਾ. ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਨੇ ਪਤਵੰਤਿਆਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਵਾਗਤੀ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੱਤਾ। ਸੈਸ਼ਨ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਆਈਆਈਟੀਐੱਮ (ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟ੍ਰੌਪੀਕਲ ਮੈਟਰੋਲੋਜੀ), ਪੁਣੇ ਤੋਂ ਡਾ. ਸਚਿਨ ਘੁਦੇ ਵਲੋਂ ਧੰਨਵਾਦ ਮਤੇ ਨਾਲ ਹੋਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਈਆਈਐੱਸਐੱਫ 2025 ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਲਈ ਪਤਵੰਤਿਆਂ, ਬੁਲਾਰਿਆਂ, ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਅਤੇ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕੀਤਾ।
ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਮਨੋਹਰ ਲਾਲ ਨੇ ਮਾਹਰ ਪੈਨਲ ਚਰਚਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਵਿਭਾਗਾਂ, ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਨਵੀਨਤਾਕਾਰਾਂ ਵਲੋਂ ਲਗਾਏ ਗਏ ਸਟਾਲਾਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ।