ਸਥਾਨ: ਵਰਲਡ ਕਾਨਫਰੰਸ ਆਨ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਰਿਸਰਚ (WCTR 2026), 6–10 ਜੁਲਾਈ 2026, ਟੂਲੂਜ਼, ਫਰਾਂਸ। ਆਯੋਜਕ: ਵਰਲਡ ਕਾਨਫਰੰਸ ਆਨ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਰਿਸਰਚ ਸੋਸਾਇਟੀ (WCTRS), ਟੂਲੂਜ਼ ਸਕੂਲ ਆਫ ਇਕਨਾਮਿਕਸ (TSE) ਅਤੇ ਟੂਲੂਜ਼ ਕੈਪੀਟੋਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ।
ਖੋਜ ਪੱਤਰ: Development of Rural Accessibility Model for Terrain-Sensitive Settlements: A GIS–AHP Framework with Participatory Calibration (ਪੇਪਰ ਆਈਡੀ: A82796AB)
ਪੇਸ਼ਕਾਰ: ਡਾ. ਬੀ. ਆਦਿਨਾਰਾਇਆਣਾ, ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ, ਸਿਵਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ (ਡੀਮਡ ਟੂ ਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ), ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ।
ਪੰਜਾਬ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ (ਡੀਮਡ ਟੂ ਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ), ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਨੇ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਟੂਲੂਜ਼ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਵਿਸ਼ਵ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਰਲਡ ਕਾਨਫਰੰਸ ਆਨ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਰਿਸਰਚ (WCTR 2026) ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਿਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਉਪਲਬਧੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਡਾ. ਬੀ. ਆਦਿਨਾਰਾਇਆਣਾ ਨੇ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੇਂਡੂ ਬਸਤੀਆਂ ਲਈ ਵਿਕਸਿਤ ਭੂ-ਆਕਾਰ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਪਹੁੰਚ (Accessibility) ਮਾਡਲ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਖੋਜ-ਪੱਤਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।
ਇਸ ਤਕਨੀਕੀ ਸੈਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 60 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਦਵਾਨਾਂ, ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ, ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ, ਆਵਾਜਾਈ ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ ਨੇ ਭਾਗ ਲਿਆ। ਖੋਜ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਰਾਹਨਾ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰਾ ਹੋਇਆ।
ਇਸ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 140 ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਆਵਾਜਾਈ ਖੋਜਕਰਤਾ, ਨੀਤੀ ਨਿਰਮਾਤਾ, ਅਕਾਦਮਿਕ ਵਿਦਵਾਨ, ਉਦਯੋਗ ਮਾਹਿਰ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਇਹ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਗਿਆਨ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ, ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਹਿਯੋਗ ਅਤੇ ਨੈੱਟਵਰਕਿੰਗ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਚ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ।
ਇਸ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਭੂਗੋਲਿਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ (GIS), ਐਨਾਲਿਟਿਕ ਹਾਇਰਾਰਕੀ ਪ੍ਰੋਸੈਸ (AHP), ਮਸ਼ੀਨ ਲਰਨਿੰਗ, ਰਿਮੋਟ ਸੈਂਸਿੰਗ ਅਤੇ ਹਿੱਸੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਪੇਂਡੂ ਪਹੁੰਚ ਦਾ ਨਵਾਂ ਮਾਡਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਮਾਡਲ ਨੂੰ ਮੇਘਾਲਯਾ ਦੇ ਵੈਸਟ ਗਾਰੋ ਹਿਲਜ਼ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀਆਂ 1,176 ਪੇਂਡੂ ਬਸਤੀਆਂ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 5.01 ਲੱਖ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਮੁੱਖ ਉਪਲਬਧੀਆਂ
ਪਹਾੜੀ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਲਈ ਨਵਾਂ GIS–AHP ਆਧਾਰਿਤ ਪਹੁੰਚ ਮੁਲਾਂਕਣ ਮਾਡਲ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ।
ਮਸ਼ੀਨ ਲਰਨਿੰਗ ਅਤੇ ਰਿਮੋਟ ਸੈਂਸਿੰਗ ਰਾਹੀਂ 89.7% ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨਾਲ ਬਸਤੀਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ।
ਐਕਸੈਸਬਿਲਟੀ ਇੰਡੈਕਸ 0.130 ਤੋਂ 0.642 ਤੱਕ ਰਿਹਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲਗਭਗ ਪੰਜ ਗੁਣਾ ਅਸਮਾਨਤਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ।
57.7% ਬਸਤੀਆਂ ਘੱਟ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਪਹੁੰਚ ਵਾਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ।
ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਅੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਬੁਨਿਆਦੀ ਜਨਤਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਤੱਕ ਯੋਗ ਪਹੁੰਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ।
ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਪਹੁੰਚ ਵਾਲੀਆਂ 81% ਬਸਤੀਆਂ 600 ਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹਨ।
ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਦਰਸਾਇਆ ਕਿ ਕੇਵਲ ਸੜਕ ਸੰਪਰਕ ਆਧਾਰਿਤ ਮਾਪਦੰਡ ਅਸਲ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹਨ ਅਤੇ ਯਾਤਰਾ ਸਮੇਂ ਆਧਾਰਿਤ ਮੁਲਾਂਕਣ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ। ਇਹ ਖੋਜ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਟਿਕਾਊ ਵਿਕਾਸ ਲਕਸ਼ਾਂ (SDGs), ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ SDG-9 (ਉਦਯੋਗ, ਨਵੀਨਤਾ ਅਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ) ਅਤੇ SDG-11 (ਟਿਕਾਊ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰੇ) ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਮਾਡਲ ਨੀਤੀ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ, ਆਵਾਜਾਈ ਯੋਜਨਾਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨੂੰ ਪਹਾੜੀ ਅਤੇ ਦੁਰਗਮ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਤਰਜੀਹਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਗਿਆਨਕ ਆਧਾਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। WCTR 2026 ਵਿੱਚ ਇਸ ਖੋਜ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੋਜ ਸਹਿਯੋਗ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮੌਕਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ।
ਇਸ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਦੀ ਸਫਲ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਪੰਜਾਬ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ (ਡੀਮਡ ਟੂ ਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ), ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੀ ਵਧਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਆਵਾਜਾਈ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦੇ ਹੱਲ ਲਈ ਉੱਚ-ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲੀ ਖੋਜ ਪ੍ਰਤੀ ਉਸਦੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਧਿਐਨ ਟਿਕਾਊ ਆਵਾਜਾਈ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਯੋਜਨਾ ਅਤੇ ਸਬੂਤ-ਆਧਾਰਿਤ ਨੀਤੀ ਨਿਰਮਾਣ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਆਵਾਜਾਈ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹਾਜ਼ਰੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।