• ਪੁਨਤਸਾਂਗਛੂ-I ਹਾਈਡ੍ਰੋ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ (ਪੀਐੱਚਈਪੀ-I) ਨਦੀ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਵਹਾਅ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਯੋਜਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਭੂਟਾਨ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਵਾਂਗਡਿਊ ਫੋਡਰੰਗ ਜ਼ੋਂਗਖਾਗ ਦੇ ਪੁਨਤਸਾਂਗਛੂ ਨਦੀ ’ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਪੀਐੱਚਈਪੀ-I ਦੀ ਸਥਾਪਤ ਸਮਰੱਥਾ 1200 ਮੈਗਾਵਾਟ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਹਰ ਸਾਲ ਔਸਤਨ 5670 ਮਿਲੀਅਨ ਯੂਨਿਟ ਬਿਜਲੀ ਪੈਦਾ ਕਰੇਗਾ।
• ਇਹ ਪੀਐੱਚਈਪੀ-I ਭੂਟਾਨ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਹੈ। ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣ ’ਤੇ ਇਹ ਭੂਟਾਨ ਦੀ ਹਾਈਡ੍ਰੋਪਾਵਰ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਲਗਭਗ 30% ਵਧਾ ਕੇ ਕਰੀਬ 4700 ਮੈਗਾਵਾਟ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ ਅਤੇ ਔਸਤਨ 5670 ਮਿਲੀਅਨ ਯੂਨਿਟ ਬਿਜਲੀ ਹਰ ਸਾਲ ਪੈਦਾ ਕਰੇਗਾ।
• ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ ਫੰਡ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਫੰਡਿੰਗ ਵਿੱਚ 40% ਗ੍ਰਾਂਟ ਅਤੇ 60% ਕਰਜ਼ਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
• ਪੀਐੱਚਈਪੀ-I ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਵਾਧੂ ਬਿਜਲੀ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਆਪਸੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ ਤੈਅ ਕੀਮਤ ’ਤੇ ਵੇਚੀ ਜਾਵੇਗੀ, ਜਿਸ ’ਤੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਚਾਲੂ ਹੋਣ ਸਮੇਂ ਸਹਿਮਤੀ ਹੋਵੇਗੀ।
• ਨਿਰਮਾਣ ਕੰਮ 11 ਨਵੰਬਰ 2008 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਕਮਿਸ਼ਨਿੰਗ ਮਿਤੀ ਨਵੰਬਰ 2015 ਤੈਅ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
• ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਮਲ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ ਸਤ੍ਹਾ ਅਤੇ ਅੰਡਰਗ੍ਰਾਊਂਡ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮੀਗਤ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਕਈ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਬਦਲਾਅ ਕਰਨੇ ਪਏ। 2013 ਤੋਂ ਡੈਮ ਦੇ ਸੱਜੇ ਕੰਢੇ ਦੀ ਢਲਾਣ ਦੇ ਅਸਥਿਰ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਡੈਮ ਦੇ ਕੰਮ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਅਤੇ 2019 ਤੋਂ ਡੈਮ ਦਾ ਕੰਮ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ।
• ਦੋਵਾਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਬੰਧਤ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨੇ ਕਈ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਅਤੇ ਅਧਿਐਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੁੱਦਿਆਂ ’ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ। 31 ਜੁਲਾਈ 2025 ਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਡੈਮ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਸੱਜੇ ਕੰਢੇ ਦੀ ਢਲਾਣ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕਰਨ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ’ਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ।
• ਲਗਭਗ ਸੱਤ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, 10 ਅਪ੍ਰੈਲ 2026 ਨੂੰ ਵਾਂਗਡਿਊ ਫੋਡਰੰਗ ਵਿੱਚ 1200 ਮੇਗਾਵਾਟ ਦੇ ਪੁਨਤਸਾਂਗਛੂ-I ਹਾਈਡ੍ਰੋ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ’ਤੇ ਡੈਮ ਨਿਰਮਾਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨਾਲ ਕੰਮ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਬਿਜਲੀ, ਹਾਊਸਿੰਗ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਮਨੋਹਰ ਲਾਲ ਅਤੇ ਭੂਟਾਨ ਦੇ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸੰਸਾਧਨ ਮੰਤਰੀ ਜੇਮ ਸ਼ੇਰਿੰਗ ਨੇ 10 ਅਪ੍ਰੈਲ 2026 ਨੂੰ ਕੰਕਰੀਟ ਪਾਉਣ ਸਬੰਧੀ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕੀਤੀ — ਜੋ ਇਸ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੀਲ ਪੱਥਰ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਡੈਮ ਨਿਰਮਾਣ ਕੰਮ 2019 ਤੋਂ ਭੂਮੀਗਤ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਕਾਰਨ ਰੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
• ਡੈਮ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਸੱਜੇ ਕੰਢੇ ਦੀ ਢਲਾਣ ਸਥਿਰ ਕਰਨ ਦੇ ਕੰਮ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ’ਤੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਅਗਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਲੂ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।
• ਭੌਤਿਕ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਪ੍ਰਗਤੀ (28 ਫਰਵਰੀ 2026 ਤੱਕ):
ਲਾਗਤ (ਦਸੰਬਰ 2013 ਕੀਮਤ ਪੱਧਰ) ਸੀਸੀਈਏ ਵਲੋਂ ਮਨਜ਼ੂਰ: 9375.57 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ
ਵਿੱਤੀ ਪ੍ਰਗਤੀ: 8785.19 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ (93.70%), ਭੌਤਿਕ ਪ੍ਰਗਤੀ: 87.75%
ਸੋਧੀ ਲਾਗਤ ਅਨੁਮਾਨ (ਆਰਸੀਈ) ਇਸ ਵੇਲੇ ਸੀਈਏ ਅਤੇ ਸੀਡਬਲਿਊਸੀ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਅਧੀਨ ਹੈ।