ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅੱਜ ਕਾਂਗਰਸੀ ਨੇਤਾ ਜੈਰਾਮ ਰਮੇਸ਼ ਦੀ ਕਿਤਾਬ 'ਇੰਟਰਵਾਈਂਡ ਲਾਈਵਜ਼:ਪੀ.ਐਨ. ਹਕਸਰ ਤੇ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ' ਨੂੰ ਲੋਕ ਅਰਪਣ ਕਰਦਿਆਂ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਾ ਸਰੋਤ ਦੱਸਿਆ।ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੈਰਾਮ ਰਮੇਸ਼ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਕਸਰ ਦੀ ਬਹੁ-ਪੱਖੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਰਮੀ ਕਮਾਂਡਰ ਜਨਰਲ ਹਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਅਧੀਨ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਹਕਸਰ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਨਿੱਜੀ ਸਾਂਝ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ।ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਕਸਰ ਨਾਲ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਪਲੇਠੀ ਮਿਲਣੀ ਨੂੰ ਚੇਤੇ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਜਦੋਂ ਨਟਵਰ ਸਿੰਘ ਉਥੇ ਹਾਈ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਸਨ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਲੜਾਈ ਗੱਲ ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦਿਖਾਈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਲੀਕਣ ਵਿੱਚ ਹਕਸਰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਫੌਜ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਨੂੰ ਚੇਤੇ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ।ਸ੍ਰੀ ਹਕਸਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਨਿੱਘੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਕਹਿਣੀ ਤੇ ਕਥਨੀ ਦੇ ਧਾਰਨੀ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ-ਚਰਚਾ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਆਪਸੀ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਰਾਹੀਂ ਤਤਕਾਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਮਹਾਨ ਸਲਾਹਕਾਰ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸਮਰਥਾ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਹੈ।ਅੱਜ ਦੁਪਹਿਰ ਇੱਥੇ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਰਿਸਰਚ ਇਨ ਰੂਰਲ ਐਂਡ ਇੰਡਸਟਰੀਅਲ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ (ਕਰਿੱਡ) ਵਿਖੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਇਕੱਤਰਤਾ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਲਈ ਕੀਤੀ ਵਿਆਪਕ ਖੋਜ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਜੈਰਾਮ ਰਮੇਸ਼ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੀ ਡੂੰਘੀ ਸਮਝ ਅਤੇ ਲਿਖਣ ਸ਼ੈਲੀ ਨਾਲ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਅਤੇ ਹਕਸਰ ਦਰਮਿਆਨ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਜੀਵਿਤ ਕਰ ਦੇਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਕੀਤੀ।
ਇਸ ਉਪਰੰਤ ਜੈਰਾਮ ਰਮੇਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਮੂਲ ਸਰੋਤਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹੱਥ-ਲਿਖਤ ਪੱਤਰ ਅਤੇ ਚਿੱਠੀਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਲਗਪਗ 40 ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ 50 ਹਜ਼ਾਰ ਸਫ਼ਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ 1500 ਫਾਈਲਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸ੍ਰੀ ਰਮੇਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਲਿਖਣੀ ਸਭ ਤੋਂ ਖਤਰਨਾਕ ਕਾਰਜ ਹੈ ਪਰ ਜੇਕਰ ਢੁਕਵੀਂ ਖੋਜ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਮੂਲ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਪੁਣ-ਛਾਣ ਕਰਕੇ ਇਹ ਕਾਰਜ ਨੇਪਰੇ ਚਾੜ੍ਹ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ, ਉਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇ ਦੀ ਸਾਰਥਿਕਤਾ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਮਹਿਜ਼ ਯਾਦਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਗੱਲਬਾਤ ਨੂੰ ਹੀ ਆਧਾਰ ਬਣਾ ਕੇ ਜੀਵਨੀ ਲਿਖੇ ਜਾਣ ਨੂੰ ਨਿਰਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।ਸ੍ਰੀ ਰਮੇਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਲ 1930 ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਇੰਦਰਾ ਅਤੇ ਹਕਸਰ ਦਰਮਿਆਨ ਰਿਸ਼ਤੇ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਤੇ ਨਿੱਜੀ ਸਨ ਜਦੋਂ ਦੋਵੇਂ ਫਿਰੋਜ਼ ਨਾਲ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਜਿੱਥੇ ਹਕਸਰ ਤਿੰਨਾਂ ਲਈ ਖਾਣਾ ਬਣਾਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ।ਸ੍ਰੀ ਰਮੇਸ਼ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਹਕਸਰ ਨੂੰ ਉਚ ਕੋਟੀ ਦੇ ਅਫਸਰਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਦੂਰਅੰਦੇਸ਼ ਹਸਤੀ ਦੱਸਿਆ ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੱਚ ਬੋਲਣ 'ਤੇ ਪਹਿਰਾ ਦਿੰਦੇ ਸਨ ਜੋ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਮੀਦ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ ਕਿ ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਹਕਸਰ ਦੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਵਿਰਾਸਤ ਬਾਰੇ ਜਾਣਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਈ ਹੋਵੇਗੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬੈਂਕਾਂ ਦੇ ਕੌਮੀਕਰਨ ਵਰਗੇ ਲੀਹੋਂ ਹਟਵੇਂ ਸੁਧਾਰਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਨਾਜ਼ੁਕ ਮਿਲਟਰੀ ਅਪਰੇਸ਼ਨਾਂ ਖਾਸ ਕਰਕੇ 1971 ਦੇ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿ ਜੰਗ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਲਈ ਤਤਕਾਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਰਾਹ ਦੱਸਣ ਵਰਗੇ ਕਾਰਜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸਨ।ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸ੍ਰੀ ਹਕਸਰ ਉਪਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਪੂਰਾ ਭਰੋਸਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਹਕਸਰ ਨੂੰ ਪੂਰੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਾ ਕਿ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਤਾਂ ਪੀ.ਐਨ. ਹਕਸਰ ਸਾਹਮਣੇ ਵੀ ਨਾ ਹੁੰਦੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਵੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਕਰਕੇ ਹੀ ਸੀ।
ਸ੍ਰੀ ਰਮੇਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹਕਸਰ ਇਕ ਅਨੂਠੇ ਇਨਸਾਨ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਕ ਅਨੂਠੀ ਔਰਤ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਜਦੋਂ ਸ੍ਰੀ ਹਕਸਰ ਨੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦਫ਼ਤਰ ਛੱਡਿਆ ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਬੁਲੰਦ ਆਵਾਜ਼ ਰਹੇ। ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਇਕ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਸ੍ਰੀ ਹਕਸਰ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੂਤ ਵਜੋਂ ਬੀਜਿੰਗ ਭੇਜਿਆ ਸੀ।ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਰਨਣ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਸ੍ਰੀ ਹਕਸਰ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਬਕਾ ਫੌਜੀਆਂ ਦੇ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਨੂੰ ਮੱਧਮ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਵਾਂਗ ਸਮਝਦੇ ਸਨ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਬੌਸ ਜਨਰਲ ਹਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਮਾਣ ਦਿੱਤਾ।ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਲਿਖਣ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕਰਦਿਆਂ ਜੈਰਾਮ ਰਮੇਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕਈ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੇਖੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਪਰ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੋਜ ਅਤੇ ਸਖਤ ਮਿਹਨਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫੌਜ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ 'ਤੇ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ।ਆਪਣੇ ਸੰਬੋਧਨ ਵਿੱਚ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਅਤੇ ਫਿਰੋਜ਼ ਗਾਂਧੀ ਨਾਲ ਸ੍ਰੀ ਹਕਸਰ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਨਾਲ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਾ ਕਿ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਨੂੰ ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਲਾਜ਼ਮੀ ਪੜ੍ਹਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਮੀਦ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ ਕਿ ਨੌਜਵਾਨ ਅਫਸਰਸ਼ਾਹੀ ਸ੍ਰੀ ਹਕਸਰ ਦੇ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਅਫਸਰਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਯੋਗ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਲੈ ਸਕਦੀ ਹੈ।ਇਸ ਮੌਕੇ ਕਰਿੱਡ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਰਛਪਾਲ ਮਲਹੋਤਰਾ ਨੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਜਦਕਿ ਉੱਘੇ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਰ.ਪੀ. ਬਾਂਬਾ ਨੇ ਧੰਨਵਾਦ ਕੀਤਾ।ਇਸ ਮੌਕੇ ਖੇਡ ਮੰਤਰੀ ਰਾਣਾ ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਸੋਢੀ, ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਮੀਡੀਆ ਸਲਾਹਕਾਰ ਰਵੀਨ ਠੁਕਰਾਲ, ਸਾਬਕਾ ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਪਵਨ ਬਾਂਸਲ ਅਤੇ ਵਧੀਕ ਮੁੱਖ ਸਕੱਤਰ ਮਾਲ ਵਿਨੀ ਮਹਾਜਨ ਵੀ ਹਾਜ਼ਰ ਸਨ।