ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਭਾਸ਼ਾ ਦਫ਼ਤਰ, ਵਿਖੇ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ‘ਪੁਆਧ: ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੀ ਜਨਮ-ਭੂਮੀ’ ਤੇ ਵਿਚਾਰ-ਚਰਚਾ

5 Dariya News

ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ 29-Jan-2026

ਪਿਛਲੇ ਦਿਨੀਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਭਾਸ਼ਾ ਦਫ਼ਤਰ, ਐੱਸ.ਏ.ਐੱਸ.ਨਗਰ ਵਿਖੇ ਪੁਆਧੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਥ, ਮੁਹਾਲੀ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦਾਊਂ ਅਤੇ ਡਾ. ਮੁਖਤਿਆਰ ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ ਸੰਪਾਦਿਤ ਖੋਜ-ਪੁਸਤਕ ‘ਪੁਆਧ: ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੀ ਜਨਮ-ਭੂਮੀ’ ’ਤੇ ਵਿਚਾਰ-ਚਰਚਾ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਵਿਚਾਰ-ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਮਹਿਮਾਨ ਦੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸ. ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਜ਼ਫ਼ਰ, ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹਿਮਾਨ ਵਜੋਂ ਡਾ. ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਮਾਵੀ, ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਫ਼ੈਸਰ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ।

ਵਿਚਾਰ-ਚਰਚਾ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਉੱਘੇ ਆਲੋਚਕ ਡਾ. ਦਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬੋਹਾ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਸਮਾਗਮ ਦਾ ਆਰੰਭ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਵਿਭਾਗੀ ਧੁਨੀ ‘ਧਨੁ ਲੇਖਾਰੀ ਨਾਨਕਾ’ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਡਾ. ਦਰਸ਼ਨ ਕੌਰ ਖੋਜ ਅਫ਼ਸਰ ਵੱਲੋਂ ਸਮੂਹ ਹਾਜ਼ਰੀਨ ਨੂੰ ‘ਜੀ ਆਇਆਂ ਨੂੰ’ ਕਹਿੰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਪੁਸਤਕ ਦੀ ਨਿਵੇਕਲੀ ਸੰਪਾਦਨਾ ਤੇ ਪੁਆਧ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਪੁਸਤਕ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਬਾਰੇ ਚਾਨਣਾ ਪਾਇਆ। 

ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਖਿਆ ਕਿ ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਪੁਆਧ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਅਧਿਆਇ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸ. ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਜ਼ਫ਼ਰ ਨੇ ‘ਪੁਆਧ: ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੀ ਜਨਮ-ਭੂਮੀ’ ਖੋਜ-ਪੁਸਤਕ ਨੂੰ ਪੁਆਧ ਖੇਤਰ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪੱਖੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਾਲ ਲਬਰੇਜ਼ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਆਖਿਆ। 

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਪਾਦਕ ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦਾਊਂ ਨੂੰ ਪੁਆਧ ਬਾਰੇ 22 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਲਈ ਮੁਬਾਰਕਬਾਦ ਦਿੰਦਿਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ‘ਗੁਰਧਾਨੀ’ ਅਤੇ ‘ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਗੜ੍ਹੀ’ ਸ੍ਰੋਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੰਦਿਆਂ ਡਾ. ਦਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬੋਹਾ ਨੇ ਪੁਸਤਕ ਦੀ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਸੰਪਾਦਨਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚਲੇ ਕਈ ਉਸਾਰੂ ਅਤੇ ਅਹਿਮ ਨੁਕਤਿਆਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦਿਵਾਇਆ। 

ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਖਿਆ ਕਿ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਲੋਕ ਲਹਿਰ ਦਾ ਮੁੱਢ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਧਰਮ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਲੜਾਈ ਲੜੀ। ਡਾ. ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਮਾਵੀ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹਥਲੀ ਪੁਸਤਕ ਪਆਧ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਉਸ ਧਰਤੀ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੋਂ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਧਾਰਮਿਕ-ਸਮਾਜਿਕ ਦਿਸ਼ਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ।

ਡਾ. ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪੜਚੋਲਵਾਂ ਪਰਚਾ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਹੋਇਆ ‘ਪੁਆਧ: ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੀ ਜਨਮ-ਭੂਮੀ’ ਪੁਸਤਕ ’ਤੇ ਨਿੱਠ ਕੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਈ ਅਣਗੌਲੇ ਅਤੇ ਅਹਿਮ ਨੁਕਤਿਆਂ ’ਤੇ ਉਂਗਲ ਧਰੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਖਿਆ ਕਿ ਅਸੀਂ ਮੂਲ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਕੇ ਘਟਨਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਫੋਕਸ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਵਿਚਾਰ ਚਰਚਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਤੋਰਦਿਆਂ ਡਾ. ਸਿਮਰਜੀਤ ਕੌਰ ਨੇ ਹਥਲੀ ਪੁਸਤਕ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਵਿਰਾਸਤ ਦੀ ਧਰੋਹਰ ਆਖਿਆ। 

ਡਾ. ਰਾਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕੁਰਾਲੀ ਨੇ ਹਥਲੀ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਬੇਗ਼ਮਪੁਰੇ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਅਮਲੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਢਾਲਿਆ। ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਬੰਸ ਸਿੰਘ ਸੋਢੀ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਪੁਆਧ ਦੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਹਰ ਥਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਖ਼ਾਲਸਾਈ ਚੇਤਨਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਗਿਆਨੀ ਸਵਰਨ ਸਿੰਘ ਢੰਗਰਾਲੀ ਦੇ ਢਾਡੀ ਜੱਥੇ ਨੇ ਵੰਦਨਾ ਅਤੇ ਵਾਰ ਦੇ ਗਾਇਨ ਨਾਲ ਸ੍ਰੋਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵਾਹਵਾ ਖੱਟੀ। 

ਸੰਪਾਦਕ ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦਾਊਂ ਵੱਲੋਂ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਸਹਿਤ ਦੱਸਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੁੱਝ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਸ੍ਰੋਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਸਮਾਗਮ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹੋਏ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਧੰਨਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਮੰਚ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਪ੍ਰਿ. ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਖਰੜ ਵੱਲੋਂ ਬਾਖ਼ੂਬੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 

ਇਸ ਮੌਕੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਭਾਸ਼ਾ ਦਫ਼ਤਰ ਵੱਲੋਂ ਪੁਸਤਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਵੀ ਲਗਾਈ ਗਈ। ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਭੁਪਿੰਦਰ ਮਲਿਕ, ਦਲਜੀਤ ਕੌਰ ਦਾਊਂ, ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ ਸਰੋਆ, ਜਗਦੀਪ ਬੈਦਵਾਣ, ਐਡਵੋਕੇਟ ਨੀਲਮ ਨਾਰੰਗ, ਸਿਮਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਡਾ. ਹਰਦੀਪ ਸਿੰਘ, ਇੰਜੀ. ਪਵਨ, ਪ੍ਰੋ. ਸੁਨੀਤਾ ਰਾਣੀ, ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰਸੂਲਪੁਰ, ਸੁਪਰਡੰਟ ਸੁਰਮੁੱਖ ਸਿੰਘ, ਹੇਮਾ ਨੰਦਨੀ, ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਗਲ, ਸਰਬਜੀਤ ਕੌਰ, ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸਟੈਨੋਗ੍ਰਾਫ਼ੀ ਦੇ ਸਿਖਿਆਰਥੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ।